11

Ekstrüzyon (Ekstrüder) Makineleri

Ekstrüzyon (Ekstrüder) Makineleri

Ekstrüzyon sistemi, plastiklerin işlenmesinde çok yaygın olarak kullanılan bir işleme yöntemidir. Plastik ürünlerin yaklaşık % 30’u bu yöntemle üretilmektedir.

Ekstrüder Makinesinin Tanımı

Plastik ürünlerin aynı kesitte, hassas ölçülerde ve istenilen uzunlukta, devamlı (kesiksiz) olarak elde edilmesini sağlayan makinelere ekstrüzyon makineleri denir. Bu makineler bazen kısaca ekstrüder olarak da adlandırılmaktadır.

Bu makinelerde üretilen ürünlere plastik boru ve profil örnek olarak verilebilir.

Resim 1.1: Ekstrüzyon makinesi

Ekstrüder Makinesinin Kısımları

Ekstrüder makinesi birçok farklı ünite ve kısımdan oluşmaktadır. Ekstrüder makinesinin temel kısımları aşağıda açıklanmıştır.

Huni

Huni, ekstrüderde işlenecek malzemenin düzenli olarak beslenmesini sağlar. Bütün malzemeler serbestçe akma eğiliminde değildir. Bu nedenle huni genellikle bir konveyör veya karıştırıcı ile donatılır.

 

Resim 1.2: Ekstrüder hunisi

Vida (Burgu veya Helezon)

Vida plastiğin beslenmesi, taşınması, ergitilmesi ve homojenleştirilmesi dâhil birçok işlevi yerine getirir. Bu bakımdan ekstrüderin kalbidir.

Çok değişik tipte vida mevcuttur. En çok kullanılan üç bölgeli vida olup termoplastiklerin çoğunu ısıl ve ekonomik açıdan tatmin edici bir şekilde işler. Bu bölgeler besleme, sıkıştırma ve ölçme bölgeleri olarak adlandırılır. Çift vidalı ekstrüder makinelerinde bir vida çifti bir arada kullanılır. Çift vidalı ekstrüderlerin makinenin verimi ve homojen bir plastikasyonun sağlanması açısından önemli avantajları bulunmaktadır. Resim 1.3’te bir ekstrüder vida çifti ve kovanı görülmektedir.

Silindir (Kovan-Ocak)

Silindir vidanın yataklandığı, rezistansları üzerinde taşıyan makine elemanıdır. Bu kısım kovan veya ocak olarak da adlandırılmaktadır.

Ekstrüderlerin silindir tasarımına göre farklı tipleri vardır.

  • Tek vidalı ekstrüderler
  • Geleneksel
    • Yivli
  • Çift vidalı ekstrüderler
  • Birlikte dönen  (içe doğru dönen)
    • Tersine dönen  (dışa doğru dönen)

Geleneksel tek vidalı ekstrüderler iç yüzeyi düz olan bir silindire sahiptir. Kalıp direncini yenmek için gerekli basıncın ölçme bölgesinde geliştirilmesi karakteristik özelliklerindendir. Ham madde silindir duvarı ile parçacıklar arasında meydana gelen sürtünme ile iletilir.

Yivli tek vidalı ekstrüderlerde yivli kovan silindir duvarı, besleme bölgesinde uzunlamasına açılmış konik yivlere sahiptir. Bu yivler malzemenin iletilmesini ve böylece sıkıştırılmasını artırır. Bu tip ekstrüderlerde basıncın meydana gelmesi besleme bölgesi içinde başlar.

Çift vidalı ekstrüderler öncelikle homojen bir karışım elde etmek için kullanılır. Malzeme vida ve silindir arasındaki temas sürtünmesi ile iletilir. Vidalar dönerken birbirlerini temizleyecek şekilde tasarlanmışlardır. Tersine dönen çift vidalı ekstrüderler özellikle PVC gibi toz hâline getirilmiş malzemeler için kullanılır. Sekiz rakamı şeklinde bir kesite sahip olan silindir, geçitler arasında kapalı hücreler oluşturacak formda düzenlenmiştir. Malzeme bu hücreler içinde zorlamayla beslenir. Vidanın ucuna yakın (basınç oluştuğu yerde) malzeme sürtünme ile eritilir.

Resim 1.3: Ekstrüder vida çifti ve kovanı

 

Comments are closed.